Monthly Archives: June 2016

Slaapwel, oma

Zondagnacht overleed mijn 96-jarige oma, mijn voormoeder. Bouwjaar 1920 en opgetrokken, of zo leek het de laatste jaren alleszins, uit gewapend beton. Verschillende keren kroop ze door het oog van de medische naald. Ze viel stevig op haar hoofd, brak haar heup, had een longontsteking en een hart dat met steeds minder regelmaat tikte, maar ze  verbaasde telkens alles en iedereen door na een periode van revalidatie weer met haar rollator door de gangen van de home te struinen op haar dagelijkse wandelingen. Aja, ne mens moet toch iets doen.

In het feestgedruis na de klinkende Belgische overwinning tegen de Hongaren muisde ze er stilletjes vanonder. Haar adem waar ze de afgelopen weken omwille van een longontsteking spaarzaam mee omging, blies ze voor het laatst uit. Haar kaars was uit.

Mijn kinderherinneringen zijn die van een kleine lift nemen naar de zesde verdieping (of de trap, nadat we met ons gezin ook eens wat  teveel tijd in die lift doorbrachten) en daar in het appartement aan een donkere, houten tafel zitten, met zicht op de vitrinekast met posturekes.  ‘Das wel dadde’ horen als ik vertelde dat ik een goed rapport had op school, friemelen aan de kanten doekjes op de leuning van de zetel (en die ook netjes moeten terugleggen), vragen of we nog eens met ‘den bak’ mochten dobbelen en schuiven, stiekem ook eens in de andere kamers gaan kijken als ik naar de wc ging in de gang, op haar terras wat dichter naar de reling toe schuifelen en toch eens op je tippen naar beneden durven kijken. Herinneringen aan eten ook, altijd in overvloed. We zagen elkaar in die periode dan ook vooral op momenten dat er iets te vieren was. Dat was dan met ballekes met kriekjes of een vleesbrood, puur gehakt met peper en zout, smeuïge bodding. De oma wist wat lekker was.

De afgelopen jaren, wanneer ik met wat grotere regelmaat op bezoek ging, was er ruimte om haar ook als volwassene wat beter te leren kennen:

  • Bij het voorlezen uit een detective van De Cock met c-o-c-k of het magazine van de home, waarbij we telkens ook de verjaardagen overliepen en ze daarna in haar hoofd bijhield wie ze dan op welke dag proficiat kon wensen. Ze vond het jammer dat ze niet meer jaren met gezonde ogen had om zich aan haar passie voor handwerk, lezen en kruiswoordraadsels te wijden. Ze kon haar nieuwe situatie wel omarmen en ‘las’ nog vele boeken met haar Daisyspeler voor slechtzienden. Ze kon ze allemaal navertellen en reisde in haar hoofd nog naar landen waar ze nooit was geweest.
  • Ze riep mij na met ‘en de groeten aan alleman die ge tegenkomt’, telkens ik vertrok, doelend op o.a. mijn broers die ze wat minder zag. Ze had een warm hart voor de familie en was de spil in dat netwerk. Wanneer ik haar gezien had, wist ik weer wat beter hoe iedereen het stelde. Oma was onze familiale, maar discrete Facebook. Ik ondervond haar mee-leven toen ik haar een paar maanden geleden vertelde over mijn burn-out en zij daarop antwoordde dat ik nu best gewoon elke dag kon nemen ‘zoals em zich presenteert’ en dat ik altijd welkom was bij haar in de home wanneer ik niet wist waar naartoe. Bij ons afscheid, een week voor ze overleed, vroeg ze mij nog hoe het nu met mij ging. Terwijl zij diegene was die op dat moment naar adem moest happen.
  • Vol vuur vertelde ze over haar werk bij de PTT waar ze fiches moest versteken in een bak om mensen met elkaar te laten telefoneren. Hoe ze daarbij opa leerde kennen uit een van de hokjes naast haar, ne schone mansmens. Dat dat een van de enige dingen uit haar leven was waar ze spijt over voelde, dat opa maar 49 mocht worden en dat ze hem zo snel heeft moeten afgeven. En vooral, dat ze daar nooit met elkaar over hadden kunnen praten. Zij wist dat opa zou sterven aan zijn kanker, maar de dokters vonden het beter dat hij dat niet wist. En dus deed ze wat ze dacht dat best was.
  • Oma had een open geest waarmee ze kon luisteren zonder te oordelen. Zo was ze mee blij toen ik haar vertelde over mijn liefdesgeluk, met mijn vriendin. Ik ben haar dankbaar dat ze mij altijd aanvaard heeft zoals ik was, zonder 1 slecht woord, zonder punt of komma. Met diezelfde openheid maakte ze fruitbrochettes tijdens een activiteit in de home, ook al had ze dat nog nooit gedaan, koos ze op het weekmenu voor gerechten die ze niet kende, ging zij als enige wandelen achterin de hof, aanvaardde ze zorgverleners van andere origine en ging ze in tegen het klagen en zagen van sommige medebewoners.
  • Ik heb het haar zelf dan ook nooit horen doen, klagen of zagen, hoeveel redenen ze daar soms ook toe had. In haar laatste weken fluisterde ze mij wel toe dat we altijd gezegd hadden ‘ket en goed’ (kort en goed, als in: als het niet goed met jou gaat, dan mag het snel gaan, dat wenste zij zichzelf en ik haar toe), maar dat het nu niet meer ‘ket’ te noemen was. Toch bleef ze ook op zo’n momenten dank u zeggen voor elk bezoek, warm knuffelen bij het afscheid met nog wat van haar laatste force erin gelegd en mij het allerbeste toewensen voor mijn verdere leven. Het maakte van haar een warme, hartelijke vrouw die graag gezien was, ook door mij.

Ik bewonder mijn oma voor het talent dat ze had om elke dag te nemen zoals die kwam en er een goeie van te maken. Ik hoop dat ik heel wat van haar genen heb geërfd.

Slaapwel, oma. Nog een laatste kruisje op je voorhoofd en een kus erop gedrukt. Vanavond eten we vleesbrood met kriekjes, voor jou.

 

Burn-out blues: ik ben even weg

Een inkijk in de werking van mijn geheugen de afgelopen maanden:

  • Ik word gevraagd om 2 keer 23 euro te betalen en leg 4 briefjes van 20 op tafel, want 2 keer 23 is sowieso meer dan 60, toch?
  • Op een wandeling wijs ik naar mooie oranje bloemen, die eigenlijk paars en roze zijn.
  • Ik raad mijn Lief aan om een bon van de Velouté cadeau te doen, terwijl het restaurant waarop ik doel Voltaire heet.
  • Ik heb het over Wijgmaal in plaats van Wilsele.
  • Ik leg stellig uit hoe ik ga wandelen om een bepaalde supermarkt te bereiken en sla in mijn uitleg vlotjes een half stadsdeel over.
  • Ik ga naar boven om een hotelvoucher af te drukken en kom beneden met de wasmand in mijn handen, maar zonder voucher.

En in mijn emotionele draagkracht:

  • Ik begin te huilen wanneer aardappelen en groenten op tijd klaar zijn en het vlees niet doorbakken blijkt, want ik wilde alles zo graag samen op tafel kunnen zetten.
  • Ik loop te foeteren op de kinderen die hun taken niet helemaal doen zoals ik dat graag wil.
  • Ik ben doodmoe na mijn eigen verjaardagsfeest, omdat er zoveel familie tegelijk was.
  • Ik word lastig op de hond die voor de 75ste keer zijn snuit in de groenafvalbak onder de gootsteen steekt, terwijl ik hem al zo duidelijk maakte dat dat niet mag.
  • Ik bedenk hele worst-case scenario’s wanneer de roofing eventjes vlamt bij het leggen en droom ‘s nachts van brand en ontij.

En als uitsmijter:

  • Ik heb voor het eerst ruzie met mijn Lief, om een prul die ik mij nu zelfs niet meer kan herinneren.

Ik herken mezelf daar absoluut niet in en dat was tegelijk het meest beangstigende van mijn afgelopen maanden. Ik was mezelf helemaal kwijt en dat was stevig schrikken. Complete identiteitscrisis. Elk geloof in eigen-waarde, in wat ik ken en kan, in wat ik voor anderen beteken en kan betekenen, in waar ik voor sta en wat ik kan verzetten. Gewoon weg.

Als een soort van bouwpakket reikte vooral mijn Lief mij mezelf terug aan. Ik weet dat jij dat kan… Ik weet dat jij zo bent… Ik weet dat je weer beter wordt… Er kwam veel overtuigingskracht bij kijken, want ik kon het niet geloven, voelde het niet vanbinnen. Ik legde mij op mijn rug, met mijn pootjes omhoog. Als een lieveheersbeestje dat zichzelf niet meer omgedraaid krijgt.

Er kwam een stevige hefboom bij kijken, maar ik sta nu terug op mijn pootjes. Wat wankel en ik zak er af en toe nog door, maar ik rol niet meer door tot op mijn rug. Ik hoop dat iedere burn-outer een Lief heeft met een even grote hefboom en hetzelfde engelengeduld.

 

Burn-out blues: Burn-out manifesto

Op een afwezigheidsattest verklaart mijn dokter dat ik niet in staat ben om te werken. Voltijds arbeidsongeschikt. Punt.

Er zit bij dat attest jammer genoeg geen begeleidend briefje met richtlijnen over hoe ik terug ‘geschikt voor de arbeid’ kan worden. Geen oefeningen drie maal daags, geen voorschrift, geen pilletje. Worstelen met een burn-out is een doe-het-zelf project en laat dat nu net zijn wat je op dat moment niet heel erg goed lukt.

Ik zocht en vond daarom een coach, eentje die met mij op weg wilde gaan op mijn onbekend terrein. Die stukjes mogelijke weg laat zien op de kaart en af en toe een kronkel kan verklaren. De Jessiesessies zijn nu vaste prik in mijn agenda. Het stapwerk is voor mij, maar zij is een geweldige gids.

Na een aantal sessies, denk ik dat het onderstaande op dit moment mijn roadmap is, mijn burn-out manifesto:

  • Niets is permanent. Alles verandert en ook slechte dingen gaan voorbij. Ook aan deze burn-out komt dus een eind.
  • Ik blijf naar mijn diëtiste gaan, ook wanneer ik bijgekomen ben of het niet goed heb gedaan.
  • Elke dag dat ik thuis ben, ga ik ook even naar buiten. Ik plooi niet louter terug op binnen.
  • Op het moment dat ik voel dat ik het nodig heb, ga ik dutten.
  • Ik heb mijn eigen gevoelens en problemen. Voor mijn huisgenoten is dat ook zo en daar zijn zij eigenaar van. Ik los hun problemen niet op door ze over te nemen. Daar help ik hen en mezelf niet mee.
  • Ik stel elke dag 1 doel en ik denk minstens 1 ding om.
  • Ik vergelijk mijzelf, wat ik doe en mijn tempo niet met anderen.
  • Door goed voor mezelf te zorgen, zorg ik ook voor wie mij dierbaar is.
  • Ik werk aan de verbinding met mezelf.
  • Ik gebruik positieve interne taal. Het mag en het kan, maar het moet niet.
  • Mijn behoefte is evenveel waard dan de behoefte van gelijk wie anders.
  • Ik zet actief in op lichtheid en fun, kietelen inclusief.
  • Ik laat los wie ik denk te moeten zijn en omarm vaker wie ik ben.
  • Net buiten mijn comfortzone ligt de grootste voldoening.
  • Doen is ook een vorm van denken.
  • Ik maak een eerstvolgende stap zo klein mogelijk.

De kaart voelt al iets makkelijker leesbaar, wanneer je de legende snapt. Dankjewel gids.